Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Юры Дракахруст

пятніца 5 сакавік 2021

Архіў
сакавік 2021
пан аўт сер чац пят суб няд
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 1 2 3 4
Аляксандар Лукашэнка і Ўладзімір Пуцін, Сочы, 22 лютага 2021

Словы Лукашэнкі «транзыту ўлады ў Беларусі ня будзе» можна расцаніць як непісьменнасьць, а можна — як намер сапраўды нікуды не сыходзіць ня толькі ад улады, але і з пасады прэзыдэнта.

Сьцісла

  • На нарадзе з сілавікамі Лукашэнка прызнаў, што прасіў Пуціна даць Беларусі рэшту крэдыту, зэканомленую на будаўніцтве АЭС.
  • Паводле Лукашэнкі, ніякага пэўнага адказу Пуцін ня даў.
  • Лукашэнка вельмі цьмяна намякнуў, што пасьля канстытуцыйнага рэфэрэндуму новыя выбары могуць адбыцца неўзабаве.
  • Аднак літаральна са сказанага ім гэта зусім не вынікае.
  • Таксама зь яго словаў не вынікае, што ён ня будзе балятавацца на наступных прэзыдэнцкім выбарах.
  • Словы Лукашэнкі «транзыту ўлады ў Беларусі ня будзе» можна расцаніць як непісьменнасьць, а можна — як намер сапраўды нікуды не сыходзіць ня толькі ад улады, але і з пасады прэзыдэнта.

Аляксандар Лукашэнка сёньня правёў нараду зь сілавікамі, на якой, апроч іншага, расказаў пра «таямніцы» сваёй сустрэчы ў Сочы з Пуціным.

Расказаў з прэамбулай, маўляў, пішуць шмат лухты пра гэтую сустрэчу, а вось паслухайце ўсю праўду, як яно там было насамрэч.

У яго прызнаньнях уражвалі два.

Дык была размова пра крэдыт?

Адно — пра крэдыт.

«Шмат зараз пісалі і вякаюць з нагоды крэдытаў. Ні пра якія крэдытах нават гаворкі не было. І ў матэрыялах у мяне не было нават тэмы гэтай. Ніхто не прасіў дадатковых крэдытаў. Нам гэта не патрэбна», — патлумачыў Лукашэнка.

Ну не было гаворкі пра крэдыт, дык не было. Але далей ён сказаў, што Расея ў свой час дала Беларусі крэдыт на пабудову АЭС.

«І тады я так па-сяброўску Пуціну кажу: калі я зэканомлю, то вы гэты крэдыт пакіньце ў Беларусі на іншыя патрэбы, дапусьцім на вайсковыя», — расказаў Аляксандар Лукашэнка.

Што на гэта тады адказаў Пуцін, Лукашэнка прама не паведаміў. Аднак эканомія і сапраўды адбылася. Але далей — увага.

«Натуральна, што тут таньнейшая станцыя. Вось адкуль пайшла гэтая тэма. Але мы яе не абмяркоўвалі. Я памятаю абяцаньне прэзыдэнта Расеі. Адзінае, сказаў: калі гэта не напруга для эканомікі Расеі, мы будзем выкарыстоўваць рэшту гэтага крэдыту, у тым ліку і на вайсковыя патрэбы. Можа быць, і на закупку самалётаў і больш сучаснай тэхнікі. Непрыняцьця не было», — сказаў Лукашэнка.

«Адзінае, сказаў» - дык значыць, размова пра крэдыт усё ж была, хай рэплікі і падаваў толькі адзін бок. «Непрыняцьця не было», а прыняцьцё, згода былі?

А раптам на думку Пуціна «напругу» для расейскай эканомікі такая апэрацыя ўсё ж створыць? І калі абяцаньне з боку Пуціна ўсё ж было, то чаму ж ён не пацьвердзіў сваё абяцаньне, а прадэманстраваў усяго толькі адсутнасьць непрыняцьця?

Маўчаньне — знак згоды — гэтая выдатная формула, але яна наўрад ці дзейнічае, калі размова ідзе пра дамоўленасьць зь кіраўніком вялікай дзяржавы наконт мільярдаў даляраў.

Па сутнасьці тлумачэньня самога Лукашэнкі расейскі крэдыт на пабудову Беларускай АЭС быў мэтавы, зьвязаны, выдзелены менавіта на гэта. Атрымалася зэканоміць — выдатна. Але ніякага аўтаматызму ў разьмеркаваньні рэшты няма.

Калі цьвёрдая дамоўленасьць з Крамлём наконт таго, на што выдаткоўваць зэканомленае, тады яе выкананьне — рэч натуральная.

Хаця пра дамоўленасьць вядома толькі са словаў Лукашэнкі. Як і, скажам, летась, ізноў жа зь яго словаў, было вядома, што Пуцін абяцаў даць Беларусі 300 мільёнаў даляраў у якасьці кампэнсацыі за падатковы манэўр. І дзе тыя 300 мільёнаў?

А ці было тое абяцаньне Пуціна наагул? Як і абяцаньне пакінуць Беларусі зэканомленую рэшту ад крэдыту на АЭС.

І таму са словаў самога Лукашэнкі вынікае, што гутарка пра крэдыт была і ніякага пэўнага адказу ён не атрымаў. І «пісалі і вякалі» пра гэта, як высьвятляецца, нездарма.

Ці будуць датэрміновыя выбары?

Другі сюжэт, адзначаны такой жа двухсэнсоўнасьцю — пра датэрміновыя выбары пасьля прыняцьця Канстытуцыі.

«Ніякага трансфэру ўлады быць у Беларусі ня можа. Я ўжо сказаў: ніякія дзеці, ніякія ўнукі і праўнукі ня могуць пасьля прэзыдэнта Лукашэнкі прэтэндаваць на гэтую пасаду. Усё будзе паводле Канстытуцыі і закону. Канстытуцыю мы прымем, як я казаў, у студзені-лютым наступнага году. Вось і ўвесь трансфэр улады. Усе, нават вы ўчатырох (удзельнікі нарады) можаце ўдзельнічаць у гэтых выбарах пасьля Канстытуцыі — у парлямэнцкіх, і ў прэзыдэнцкіх».

Усё зразумела? Не, нічога не зразумела. Усе, у тым ліку і ўдзельнікі нарады, могуць узяць удзел у «гэтых выбарах пасьля Канстытуцыі». У якіх «гэтых»? Калі «гэтыя» выбары адбудуцца?

Можна зразумець, што неўзабаве пасьля прыняцьця Канстытуцыі. А можна і інакш зразумець. Што прэзыдэнцкія, скажам, выбары адбудуцца ў 2025 годзе. Не было ж сказана, што выбары будуць датэрміновыя, што адбудуцца яны, скажам, да канца 2022 году. Хтосьці можа так словы Лукашэнкі інтэрпрэтаваць. Але ён гэтага не сказаў.

Пра тэрміны рэфэрэндуму па Канстытуцыі сказаў, а пра тэрміны выбараў — не.

Гэтак і наконт уласнага ўдзелу альбо няўдзелу ён, па сутнасьці, нічога пэўнага не сказаў. Са шматгадовай практыкі вядома, што калі Лукашэнка ідзе на прэзыдэнцкія выбары, то ніякія іншыя прадстаўнікі ўлады на іх ня ідуць нават у выглядзе самых ляяльных спойлераў.

Шчодрую ці то прапанову, ці то дазвол сілавікам балятавацца на «гэтых выбарах пасьля Канстытуцыі» можна, зноў жа, зразумець так, што Лукашэнка на іх ня ідзе, таму могуць пайсьці яны.

А можна зразумець і зусім інакш, як банальную канстатацыю фармальнага права дарослага грамадзяніна Беларусі балятавацца на пасаду прэзыдэнта. Ну так, усе змогуць балятавацца, і Галоўчанка, і Хрэнін, і Вальфовіч, і Воінаў. Дык і ў 2020 годзе маглі. Але чамусьці не было ахвоты.

Дык што Лукашэнка сказаў наконт гіпатэтычных датэрміновых выбараў і свайго гіпатэтычнага ў іх няўдзелу? А дакладна нічога.

Транзыт улады — гэта што?

Хаця не — сказаў. Што «ніякага трансфэру ўлады быць у Беларусі ня можа».

Можа ён проста не разумее сэнсу гэтага паняцьця. Насамрэч транзыт улады — гэта не перадача яе ў спадчыну, не прызначэньне пераемніка, гэта проста пераход улады да іншай асобы. Скажам, у ЗША сёлета адбыўся транзыт улады ад Трампа да Байдэна, насуперак вялікай нязгодзе першага.

Можа Лукашэнка прадэманстраваў непісьменнасьць, маўляў, транзыт — гэта перадача ўлады дзецям і яе ня будзе. А можа схітраваў, «косячы» пад неадукаванага селяніна, але агучыў свае сапраўдныя намеры, выдатна разумеючы сэнс паняцьця — ніякай перадачы ўлады іншай асобе ня будзе.

Думкі, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.

Вуліца 17 верасьня, Горадня

Сьцісла

  • Ідэя сьвяткаваць 17 верасьня — з шэрагу сьвяткаваньня 7 лістапада і мэмарыалізацыі «лініі Сталіна»
  • На працягу дзесяцігодзьдзяў цяперашняя ўлада не лічыла патрэбным адзначаць гадавіну 17 верасьня
  • Сэнс ідэі — насаліць палякам, пакрыўдзіць іх
  • Калі карціць адзначыць далучэньне Заходняй Беларусі, значна больш легітымная дата — 16 жніўня, гадавіна падпісаньня ў 1945 годзе савецка-польскай дамовы аб мяжы
  • Сьвяткаваньне 17 верасьня абмяжоўвае прастору геапалітычнага манэўру для Беларусі і можа разбудзіць «нацыянальных дэманаў» у Польшчы

На мінулым тыдні на сайце Ўсебеларускага народнага сходу было арганізаванае інтэрнэт-апытаньне наконт таго, на якую дату прызначыць новае сьвята — дзень народнага адзінства: на 17 верасьня — дня пачатку паходу Чырвонай арміі па далучэньні Заходняй Беларусі да БССР у 1939 годзе, ці да 14 лістапада — дня, калі ў тым жа 1939 годзе Вярхоўны Савет БССР гэтае далучэньне ўхваліў.

За тое, каб прызначыць гэтае сьвята на 17 верасьня, выказаўся дырэктар інстытуту гісторыі НАН Вячаслаў Даніловіч.

Сярод тлумачэньняў, чаму варта выбраць менавіта гэтую дату — тое, што амаль у кожным горадзе Беларусі ёсьць вуліца 17 верасьня.

Розных вуліц у беларускіх гарадах ёсьць шмат. Дакладна ў кожным ёсьць вуліца Леніна. Калі зыходзіць з такой лёгікі, дык можна дзень народнага адзінства прызначыць на дзень яго нараджэньня.

Праўда, ёсьць ужо настолькі ж дарэчнае сьвята 7 лістапада.

Аляксандар Лукашэнка ў свой час у інтэрвію Аляксею Венядзіктаву казаў, што за ўзьяднаньне Беларусі варта паставіць помнік Сталіну.

Можна яго дзень нараджэньня абвясьціць днём народнага адзінства. І помнік паставіць, балазе «лінія Сталіна» ужо ёсьць.

Прапанова сьвяткаваць хоць 17 верасьня, хоць 14 лістапада — з таго ж шэрагу рэсавэтызацыі.

Чаму ўлада не сьвяткавала 17 верасьня дзесяцігодзьдзямі?

Сама па сабе падзея — далучэньне Заходняй Беларусі, безумоўна важная ў гісторыі Беларусі. Але ці вартая ўрачыстасьці?

Цікава адзначыць, што на працягу доўгіх гадоў кіраваньня Аляксандра Лукашэнкі ўлада не лічыла, што вартая.

Ніякіх асабліва гучных адзначэньняў гэтай даты не было нават у круглыя гадавіны — ані ў 1999-м, ані ў 2009-м, ані ў 2019-м зусім нядаўнім. Праводзілі на гадавіны навуковыя канфэрэнцыі, маглі зрабіць перадачу на БТ, але ня больш за тое. А ў някруглыя гадавіны дык і таго не было.

І такім было стаўленьне ня толькі апазыцыі і грамадзянскай супольнасьці, але і ўлады.

І варта сказаць, што яно ў прынцыпе супадала і з народным стаўленьнем. Падзея важная, з беларускага нацыянальнага гледзішча станоўчая, аддаваць, «вяртаць» Заходнюю Беларусь ніхто не зьбіраўся і не зьбіраецца. Але ўсім, і ўладзе тады ў тым ліку, быў відавочны і вельмі кепскі, горкі прысмак таго далучэньня.

Усё ж як ні круці, а было гэта вялікай крыўдай суседняму, не чужому беларусам народу, а што можа самае галоўнае — крыўдай, нанесенай на пару з Гітлерам, з нацыстамі, якія для беларусаў застаюцца сынонімам абсалютнага зла.

Скакаць на радасьцях наконт падзеі з такім прысмакам неяк не выпадае. Прынамсі, не выпадала.

Такім быў і народны вэрдыкт, і рашэньне ўлады, якая да месца і не да месца прыгадвала і прыгадвае зло нацызму. Цалкам натуральным было нежаданьне сьвяткаваць падзею, калі Беларусь як частка СССР з гэтым злом супрацоўнічала і зло чыніла.

Сьвяткаваньне 17 верасьня — спроба насаліць палякам

А цяпер улада нібыта прачнулася, прыгадала нарэшце, што было ж 17 верасьня.

Ды не, зразумела. Ідэя сьвяткаваць гэтую дату — даволі цынічны крок у супрацьстаяньні з Захадам, якое ўзьнікла пасьля леташніх выбараў, масавых пратэстаў, брутальнага іх здушэньня і рэакцыі Захаду на тыя зьверствы.

Ну і рэакцыя на рэакцыю — дык і мы можам «па-плахому», можам плюнуць у польскую душу. Ну і больш стратэгічны разьлік — прадэманстраваць Расеі, што выбар зроблены на карысьць яе, што ваганьняў у заходні бок афіцыйны Менск не зьбіраецца больш рабіць нават у аддаленай пэрспэктыве.

Прычым з падступным разьлікам на тое, што калі расклад раптам зьменіцца, дык палякі неяк ператопчуцца, а сьвята можа будзе акуратна і прыбраць.

Як цяпер афіцыйныя прапагандысты равуць за 17 верасьня, гэтак жа дружненька пры зьмене раскладу будуць прыгадваць блізкасьць з палякамі.

Падчас абмеркаваньня новай Канстытуцыі гучалі прапановы наўпрост замацаваць у ёй нязьменнасьць геапалітычнага выбару на карысьць Расеі.

Ідэя сьвяткаваць падзеі 1939 году — гэта сымбалічнае афармленьне такога самавызначэньня, спосаб спаліць мост, сьвядома насаліўшы палякам.

Пра тое, што мэта менавіта такая, сьведчаць некаторыя гістарычныя абставіны.

Калі была замацаваная сучасная заходняя мяжа Беларусі?

Калі так ужо карцела адзначыць далучэньне Заходняй Беларусі, то ёсьць дата значна больш прыстойная і легітымная. Гэта 16 жніўня. У гэты дзень у 1945 годзе СССР падпісаў з пракамуністычным урадам Польшчы дамову аб мяжы. І грунтавалася гэтая мяжа на дамоўленасьцях, дасягнутых на Ялцінскай канфэрэнцыі паміж Сталіным, Рузвэльтам і Чэрчылем.

Мяжа гэтая адрозьнівалася ад усталяванай у 1939 годзе, грунтаванай у міжнародным аспэкце на дамове «аб сяброўстве і мяжы» ад 28 верасьня 1939 году з нацысцкай Нямеччынай. Тую дамову з Гітлерам СССР, дарэчы, сам скасаваў пагадненьнем Майскага-Сікорскага з польскім эміграцыйным урадам. Гэтае пагадненьне было заключанае ў ліпені 1941 году пасьля нападу Нямеччыны на Савецкі Саюз.

Іронія гісторыі, але рашэньне Вярхоўнага Савету БССР ад 14 лістапада 1939 году было прынятае на просьбу народнага сходу жыхароў Заходняй Беларусі, які прайшоў у Беластоку.

Дык Беласток паводле дамовы ад 16 жніўня 1945 году адышоў Польшчы. І мяжа з Польшчай , якую мае сучасная Беларусь — гэтая мяжа збольшага была вызначаная менавіта ў 1945 годзе (была потым невялічкая карэкціроўка ў 1946 годзе дамовай паміж СССР і ПНР). І прынятае рашэньне ад 16 жніўня 1945 году было зь якім-ніякім, але польскім урадам, і грунтавалася на дамоўленасьцях з лідэрамі антыгітлераўскай кааліцыі. А не на ўгодзе з Гітлерам.

Так што паўтаруся — калі так карцела зрабіць сьвятам гадавіну ўзьяднаньня, пры гэтым ня крыўдзячы суседа, дык аптымальнай датай было 16 жніўня.

Але карцела, відаць, менавіта пакрыўдзіць. Кшталту таго, як летась падчас палітычнага крызісу БТ раптам пачало называць Польшчу, Літву і Ўкраіну былымі ПНР, ЛССР і ЎССР.

Ці прывядзе 17 верасьня да народнага адзінства?

Найперш гэта неразумна. Прычым ня толькі з гледзішча міжнароднага права, а і з гледзішча беларускага дзяржаўніцкага.

Палітыка — рэч зьменлівая. Цяпер у афіцыйнага Менску з Крамлём — чарговы мядовы месяц. У мінулым ня раз такія пэрыяды мяняліся на пэрыяды гучных сварак і скандалаў. Ні з чаго не вынікае, што сваркі і скандалы засталіся ў мінулым. Абвяшчаць 17 верасьня сьвятам — гэта абмяжоўваць сабе магчымасьці геапалітычнага манэўру нават у аддаленай будучыні. Польшча — не апошняя краіна ў Эўразьвязе.

Для беларускай улады выбар на карысьць 17 верасьня — трук, ход, прыём у бягучай палітыцы. Для Польшчы, для палякаў гэта ня так. Гэта гістарычная траўма, якую ня вылечыш чарговым паваротам геапалітычнай гульні.

Да таго ж «нацыянальных дэманаў» наагул лепш не будзіць. У цяперашняй Польшчы пра вяртаньне «Крэсаў Усходніх» ніхто ня марыць, акрамя купкі маргіналаў. Гучнае сьвяткаваньне ў Беларусі гадавіны 17 верасьня можа гэтую сытуацыю зьмяніць.

Ну і недарэчнай выглядае прапанова сьвяткаваць у гэты дзень менавіта народнае адзінства. Ніякага масавага народнага энтузіязму гэтая дата дзесяцігодзьдзямі не выклікала. З чаго выкліча цяпер?

Калі казаць пра дату, якая сапраўды зьяўляецца для пераважнай большасьці беларусаў бясспрэчнай каштоўнасьцю, дык гэта, безумоўна, 9 траўня. Але гэты дзень ужо сьвяточны.

Але і ён наўрад ці можа абʼяднаць беларусаў, падзеленых цяперашнім палітычным крызісам. Аднак сьвяткаваньне 17 верасьня як спосаб «насыпаць солі на хвост» палякам абʼяднаць беларусаў няздольнае і пагатоў.

Думкі, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.

Загрузіць яшчэ

XS
SM
MD
LG